Ομακροχρόνιοςρογραμματισμόςροϋόθεση γιατηναελευθέρωσητης αγοράςηλεκτρικήςενέργειας

 

(Άρθροτου Ραφαήλ Μ.Μαϊόουλου, ουδημοσιεύτηκεστηνΚαθημερινήστις 13.10.02)

 

 

1.Ο ν. 2773/1999 για τηναελευθέρωση τηςαγοράςηλεκτρικήςενέργειας δημοσιεύτηκετον Δεκέμβριο1999. 

Η ψήφισητου νόμουαυτού, ουάλλαξε εκθεμελίων τονμέχρι τότετρόοοργάνωσης καιλειτουργίαςτου ηλεκτρικούτομέα τηςχώρας, έγινε χωρίςνα ροηγηθεί ηδημόσιασυζήτηση και ηαντιαράθεσηαόψεων ου ησοβαρότητα τουθέματοςεέβαλλε.Κάοιοι αό τους αρμόδιουςδενειθυμούσανμια τέτοιασυζήτηση,άλλοι ροτίμησαννα σιωήσουνκαι οιερισσότεροιμάλλον δεν αντελήφθησαντηνκρισιμότητατου ζητήματος.Οι φωνές ουδημόσιαεξέφρασαν μιαάλλη άοψη,εισημαίνονταςτην ροβληματικότητατου, τότε,σχεδίου νόμουυήρξαν ελάχιστεςκαι δεν έτυχαν τηςδέουσαςροσοχής. 

Σήμερα,σχεδόν τρίαχρόνια μετάτην ψήφιση τουνόμου, οηλεκτρικόςτομέας τηςχώραςβρίσκεται σεαδιέξοδο: ούτεανταγωνισμόςστην αγοράανατύσσεταιούτε νέες μονάδεςαραγωγήςκατασκευάζονται.

Τηναδυναμία του ν.2773/1999 να ειτύχειτηναελευθέρωση τηςαγοράςηλεκτρισμούφαίνεται ως,τελικά,αντελήφθησανκαι οιαρμόδιοι, γι'αυτό και σήμεραειχειρούν τηντροοοίησή του.

Στοκείμενο αυτό (α)υοστηρίζεταιη άοψη ως και ηροσάθεια αυτήθα αοτύχει,αφού τοροτεινόμενοσχέδιο νόμου,και με τις νέεςρυθμίσεις ουεισάγει (για ταΠιστοοιητικάΔιαθεσιμότηταςΙσχύος κ.λ.),διατηρείουσιαστικά τοίδιο μοντέλο ανταγωνισμούȹου σημείωσετην, σήμερα αό όλους,ομολογούμενηαοτυχία και (β)ροτείνεται η,κατά τη γνώμητου συντάκτη,αρμόζουσα λύσηστο ρόβλημα.

 

2.Το μοντέλοανταγωνισμούτου ν. 2773/1999 και τηςροτεινόμενηςτροοοίησήςτου:

l       Δενείναι συμβατόμε τονμακροχρόνιοενεργειακό σχεδιασμό, στονοοίο ο ίδιος νόμοςστηρίζει τηνασφάλεια τουενεργειακούεφοδιασμού τηςχώρας, μεμοιραίασυνέεια ούτετο μοντέλοαυτό αλλά ούτεκαι ο ενεργειακόςσχεδιασμός ναμορούν νόμιμαναλειτουργήσουν.

l       Είναιμοντέλομεγάλωναβεβαιοτήτων γιααραγωγούς καικαταναλωτές,ασκόωςολύλοκο καιδυσεφάρμοστο,ου αγνοεί τιςιδιαιτερότητεςτου ηλεκτρικούμας συστήματοςκαι δενσυμβάλλει στηδημιουργίανέωνηλεκτροαραγωγών.

 

3.Για το ρώτοζήτημα:

α.Ο ν. 2773/1999 και ηροτεινόμενητροοοίησή τουθεσμοθετούν τόσοτονμακροχρόνιοενεργειακόσχεδιασμό όσοκαι τηλειτουργία τηςημερήσιαςαγοράς ηλεκτρικήςενέργειας.

                  Όμως,οβραχυχρόνιοςανταγωνισμόςτης ημερήσιαςαγοράςηλεκτρικήςενέργειας δενμορεί ναασκηθεί στολαίσιο καικάτω αό τουςεριορισμούς τουμακροχρόνιουσχεδιασμούκαι,αντιστρόφως, ο τελευταίοςειβάλλειμοντέλοανταγωνισμούδιαφορετικόαό εκείνο τηςημερήσιαςαγοράς, αφού:

l       ηειλογή τουμακροχρόνιουσχεδιασμούειβάλλει τηχορήγησηαδειώνηλεκτροαραγωγήςύστερα αόδιαγωνισμούς, καιγιαισχύ-ενέργειακαι γεωγραφικήεριοχή εγκατάστασηςτων μονάδωναραγωγής ου θαέχουνκαθοριστεί στααντίστοιχαενταετή-δεκαετήρογράμματα,

l       ηειλογή τηςημερήσιας αγοράςηλεκτρικήςενέργειαςσυνεάγεται:

- τηχορήγησηαδειώνηλεκτροαρα­γωγήςόχι μεδιαγωνισμούςαλλά με άλλααντικειμενικάκριτήρια και

- τονανταγωνισμό,για βραχυχρόνιεςωλήσεις, στηνκαθημερινήδιαγωνιστικήδιαδικασία τηςαγοράς. 

Καθέναξεχωριστά αότα δύο αυτάμοντέλαανταγωνισμούδιαθέτει εσωτερικήσυνέεια καιμορεί ναλειτουργήσειαυτόνομα, οσυνδυασμός τουςόμως, οδηγεί,αφού αυτάείναι μεταξύ τουςασύμβατα, σε μησυνεές σύστημαοργάνωσης καιλειτουργίαςτου ηλεκτρικούτομέα, και αυτόακριβώςσυμβαίνει στονΝ. 2773/1999 και τηνροτεινόμενη τροοοίησητου.

β.Την ασυνέειααυτή του ν. 2773/1999 οιαρμόδιοι τηδιόρθωσαν, στηνράξη, με τη...σιωηρήκατάργηση τωνερί μακροχρόνιουσχεδιασμούδιατάξεων του! 

Χορήγησανάδειεςηλεκτροαραγωγήςχωρίς να έχει εκδοθείη, ειβαλλόμενηαό τον Νόμο,Υουργική Αόφασηγια τονμακροχρόνιοσχεδιασμό, καιαρότι ο Νόμοςορίζει ότι ηυλοοίηση τουμακροχρόνιουενεργειακού σχεδιασμούαοτελεί έναναό τουςειδικότερους όρουςκαι ροϋοθέσειςχορήγησης  τωναδειώνηλεκτροαραγωγή

 

4.Για το  δεύτεροζήτημα:

α.Τοροτεινόμενο μοντέλοανταγωνισμούδεν ευνοεί τηνανάτυξη της ιδιωτικήςηλεκτροαραγωγής, αφού,με την αουσίαμεσομακρορόθεσμωνσυμβάσεωνώλησηςηλεκτρισμού,ειβάλλει στουςηλεκτροαραγωγούςυψηλούςειχειρηματικούςκινδύνους, ουδεν καλύτονταιαό τοναμφιβόλου αοτελεσματικότηταςμηχανισμό τωνΠιστοοιητικώνΔιαθεσιμότηταςΙσχύος.

Οιυψηλές αοδόσειςκεφαλαίου, ουααιτούνταιγια τηναντιμετώισητων κινδύνωναυτών, δενμορούν ναειτευχθούν, μετιμές ρεύματοςαοδεκτές αότην ελληνικήκοινωνία, ηοοία βλέει τηνηλεκτρικήενέργεια ως ζωτικήςσημασίαςυηρεσία κοινήςωφέλειας και ωςβασικόσυντελεστή αραγωγήςκαι θεωρείακόμα και τιςσημερινέςτιμές υψηλές.

β. Ηρόσφατηρόταση τηςκατάροτεραιότητα ένταξηςστο Σύστηματου 70% της ισχύοςτων νέωνμονάδων αραγωγήςείναι αμφίβολοαν μορεί ναεφαρμοστεί (ωςαντίθετη μετην αρχή τηςίσηςμεταχείρισηςτων αραγωγών),και, ειλέον,είναι δώροάδωρο για τουςαραγωγούςεκείνους, ουδεν θα έχουνεξασφαλίσει τουςααραίτητουςελάτες.

                  Σεσυνθήκεςμεγάλωναβεβαιοτήτων,χωρίςεξασφαλισμένηελατεία νέοιαραγωγοί δενθα υάρξουν και,αό την άλλημεριά, ελάτεςγια τους νέουςηλεκτροαραγωγούςδεν θα βρεθούν, αν οιτελευταίοι δενμορέσουν ναείσουν ότιείναι σε θέσηνα ροσφέρουνσυνέχεια στηναροχή ρεύματοςκαι χαμηλέςτιμές.

γ. Χωρίςτην ύαρξη όμωςνέων αραγωγών,ούτε νέοιρομηθευτέςηλεκτρισμούμορεί ναυάρξουν.

Ηροτεινόμενηυοχρεωτική αότη ΔΕΗ διάθεσηΠιστοοιητικώνΔιαθεσιμότηταςΙσχύος, μεστόχο ναυάρξουν νέοιρομηθευτέςστην αγορά, είναιροβληματικήως ρος τηνυλοοίηση τηςκαι σίγουρααναοτελεσματική:

- Πώς η ΔΕΗ θαυοχρεωθεί ναδιαθέσει ταμέσα αραγωγής,ου της είναιααραίτητα γιατην εκλήρωσησυμβατικών υοχρεώσεων,τις οοίες έχειαναλάβειέναντι ελατών της,εειδή ακριβώςείχεροηγουμένωςεξασφαλίσειτηνααιτούμενηαραγωγικήισχύ; (Εκτός καιαν διατεθούνστουςρομηθευτές,ǹακέτο με ταΠιστοοιητικά,και ελάτες της,θέλουν δενθέλουν!).

- Ακόμα, ώς ναδεχτεί κανείςότι θα υάρξουνρομηθευτές-μηαραγωγοί ρόθυμοινα εενδύσουνβαριά, για ναμορούν νααγοράζουνηλεκτρικήενέργεια αότον μοναδικόαραγωγό καισυγχρόνωςανταγωνιστήτουςρομηθευτή, τηΔΕΗ, καικαταναλωτέςου θαδιακινδυνεύσουν,μέσα σε κλίμααβεβαιότητας,την αλλαγή τουαξιόιστου ρομηθευτήτους;

δ. Ηολύλοκηδιαγωνιστικήδιαδικασία τηςημερήσιαςαγοράςηλεκτρισμούτουροτεινόμενουμοντέλου ανταγωνισμούκανέναναολύτως λόγούαρξης δεν έχει,αφού αό αυτήνεξαιρείταιυοχρεωτικά,λόγω των γνωστώντεχνικών καιοικονομικώνεριορισμώντου ηλεκτρικούμαςσυστήματος, τοσύνολο σχεδόντων μονάδωναραγωγής.

 

5.Το μοντέλοανταγωνισμούτου ν. 2773/1999 αέτυχεκαι οοιαδήοτεαόειραειδιόρθωσήςτου, όως ηειχειρούμενημε τηνροτεινόμενητροοοίηση τουνόμου, είναιβέβαιο ωςείσης θααοτύχει.

Ημοναδική λύση,στηνραγματικότητατης ελληνικήςαγοράςηλεκτρισμού,είναι ναεγκαταλειφθείτο μοντέλοαυτό και ναυιοθετηθεί έναάλλο, ιοσυντηρητικό,αλούστερο, ουνα μην αγνοεί τιςιδιαιτερότητεςτης ελληνικήςαγοράς και ναείναι συμβατόμε τονμακροχρόνιοσχεδιασμό (όωςαυτό ου, με τηνονομασίαΣύστημα τουΚεντρικούΑγοραστή, είχεροτείνει στηΔΕΗ, το 1997, ησύμβουλοςεταιρεία NERA ωςισοδύναμο μετο ειλεγέναοτυχημένομοντέλο).

Ένατέτοιο μοντέλοθα στηρίζεταιστις εξής κατευθυντήριεςαρχές:  

l       Πρωταρχικόςστόχος τηςαγοράςηλεκτρισμούείναι η, σεμακροχρόνιοορίζοντα, διασφάλισητων αναγκών τηςΧώρας σεηλεκτρικήενέργεια, εαρκούςοιότητας καιροσιτών τιμών,και σε αυτόντον ǹρωταρχικόστόχουοτάσσονταιόλοι οι άλλοι στόχοι.

l       Οǹρωταρχικός αυτόςστόχοςεξασφαλίζεταιμε τονμακροχρόνιορογραμματισμό[και δενεξαρτάταιαοκλειστικάαό την ανάληψηειχειρηματικούκινδύνου αό τουςιδιώτες (ΠρότασηΡΑΕ 27.2.02)].

l       Αντικείμενοτουμακροχρόνιουρογραμματισμούείναι, κυρίως, ηρόβλεψη της ζήτησης,ο καθορισμός τηςαναγκαίας γιατην κάλυψη τηςισχύος και ηειλογή τουκαυσίμου καιτης εριοχής εγκατάστασηςτων μονάδων αραγωγής.

l      Οανταγωνισμόςασκείται στολαίσιο τουμακροχρόνιουρογραμματισμού,μεδιαγωνισμούςγια αγοραωλησίαρεύματος μεμεσομακροχρόνιασυμβόλαια, γιαοσότητεςενέργειας,εριοχέςεγκατάστασητων μονάδωνκαι καύσιμο,καθορισμένααό αυτόν. (Ο ανταγωνισμόςασκείται δηλ.ριν αό τηνανάληψη σοβαρώνοικονομικώνυοχρεώσεων αότουςηλεκτροαραγωγούςκαι δενειχειρείταισε μορφή ουσυνεάγεταιτην, λόγω τωνεριορισμώντου ηλεκτρικούμαςσυστήματος, αυτοκατάργησητου.)

l       Ηανάτυξηιδιωτικήςηλεκτροαραγωγήςδιευκολύνεταιμε μακροχρόνιασυμβόλαιααγοραωλησίαςρεύματος (καιδενεμοδίζεται αό τιςαβεβαιότητεςτου ολύλοκουμοντέλουανταγωνισμούτου ν. 2773/1999 και τηςροτεινόμενηςτροοοίησηςτου).

 

6.Την τολμηρήολιτικήαόφαση τηςαλλαγής τουμοντέλουανταγωνισμούστην αγοράηλεκτρισμούείναι ανάγκηνα άρει αμέσωςη ολιτικήηγεσία.Περιθώρια γιαάλλα λάθη δενυάρχουν λέον. Ηχώρα έχει ήδηεισέλθει σεερίοδομεγάλωνελλειμμάτωνηλεκτρισμού!